Xỉ bể hàn và bã thiếc: gom và bán thế nào cho đúng giá

Nhà máy lắp ráp điện tử nào chạy bể hàn sóng cũng phát sinh xỉ — lớp vảy xám vớt ra khỏi mặt bể mỗi ca. Nhiều nơi xem đó là rác thải và bỏ chung với phế liệu tạp, trong khi phần lớn khối lượng của nó vẫn là kim loại thu hồi được.

Xỉ bể hàn thực chất là gì

Thiếc lỏng trong bể tiếp xúc với không khí sẽ oxy hoá ở bề mặt. Lớp vảy vớt ra là hỗn hợp oxit thiếc và thiếc nguyên bị kéo theo — không phải thiếc đã mất đi. Đó là lý do xỉ vẫn có giá, chỉ là được tính khác với thiếc nguyên: bên mua trả theo phần kim loại thu hồi được sau khi nấu lại, chứ không theo khối lượng thô cân lên.

Tỷ lệ thu hồi thay đổi khá rộng tuỳ cách vớt và cách bảo quản, nên hai lô xỉ cùng nặng có thể ra hai mức tiền khác nhau. Bốn việc dưới đây ảnh hưởng trực tiếp tới tỷ lệ đó.

1. Vớt lúc bể còn nóng, không đợi nguội

Xỉ vớt khi bể đang ở nhiệt độ vận hành sẽ tách khỏi thiếc lỏng dễ hơn, kéo theo ít thiếc nguyên hơn. Vớt lúc bể đã nguội thì phần vảy dính chặt vào khối thiếc, gỡ ra là mất theo cả phần còn dùng được. Nhiều xưởng vớt cuối ca cho tiện — đây là chỗ thất thoát ít ai để ý.

2. Đựng thùng kín, để nơi khô

Xỉ đã vớt vẫn tiếp tục oxy hoá nếu để hở, và hút ẩm thì càng nhanh. Thùng kim loại hoặc thùng nhựa có nắp, đặt trong nhà, tránh nền ẩm. Đừng để bao mở miệng ngoài trời qua đêm rồi mới gọi bán.

3. Để riêng ba nhóm, đừng đổ chung

Nhóm	Gồm những gì	Cách tính
Thiếc nguyên	Dây, cây, thỏi còn dư; thiếc đúc lại thành bánh	Theo khối lượng, đơn giá cao nhất
Xỉ, bã bể hàn	Vảy vớt mặt bể, cặn đáy	Theo tỷ lệ thu hồi
Mạt, vụn lẫn tạp	Vụn cắt chân linh kiện, mạt quét sàn lẫn bụi và mảnh nhựa	Trừ tạp chất trước khi tính

Đổ cả ba vào một thùng thì bên mua không có cách nào tính riêng, và mức giá chung luôn kéo theo nhóm thấp nhất. Ba cái thùng dán nhãn là đủ — không cần thêm nhân công, chỉ cần thói quen của ca trực.

4. Tách rõ hàng không chì với chì thiếc

Bể hàn theo chuẩn RoHS dùng hợp kim không chì, hàm lượng thiếc trên 95%; bể hàn cơ khí đời cũ dùng chì thiếc. Xỉ của hai bể thuộc hai nhóm giá khác nhau, và một khi đã trộn thì không tách lại được nữa. Nhà máy chạy song song hai dây chuyền cần thùng riêng cho từng bể ngay từ đầu — cách nhận ra loại nào là loại nào có ở bài phân biệt thiếc hàn không chì và chì thiếc.

Nên thống nhất trước khi cân

• Căn cứ tính tỷ lệ thu hồi: ước lượng theo mẫu tại chỗ hay theo kết quả nấu lại, và ai chứng kiến.
• Cách trừ bì: thùng chứa trừ bao nhiêu ký mỗi cái.
• Trừ tạp chất: trừ theo phần trăm hay theo khối lượng ước lượng, căn cứ vào đâu.
• Cân tại chỗ, hai bên cùng nhìn: đơn giá nhóm này cao nên chênh lệch nhỏ về khối lượng cũng thành khoản đáng kể — xem thêm bốn cách tự kiểm khi cân.

Nhà máy cần chứng từ thì nói trước

Với doanh nghiệp có kế toán và kiểm toán nội bộ — phần lớn nhà máy trong khu công nghiệp — phế liệu bán ra phải có chứng từ khớp sổ sách. Những thứ nên thống nhất ngay từ lúc báo hàng, vì bổ sung sau khi xe đã đi thì rất mất công:

• Biên bản cân ghi rõ từng nhóm hàng và khối lượng, hai bên cùng ký tại chỗ.
• Hoá đơn nếu đơn vị cần hạch toán khoản thu này.
• Hợp đồng nguyên tắc khi phát sinh đều hằng tháng, thay vì làm thủ tục lại từ đầu mỗi lần.
• Danh sách người và xe vào cổng — nhà máy nào cũng cần trước ngày lấy hàng.

An toàn khi thao tác

Xỉ của bể chì thiếc có bụi chứa chì. Đeo găng, không ăn uống tại khu vực chứa, rửa tay sau khi thao tác, và không dùng khí nén thổi bụi xỉ vì việc đó phát tán bụi ra cả xưởng. Với nhà máy phát sinh đều, chốt lịch lấy cố định theo tuần hoặc theo tháng sẽ gọn hơn là để tồn nhiều rồi gọi gấp.

Phế Liệu Đại Cát nhận tận nơi tại TP.HCM và các tỉnh lân cận, gồm cả các khu công nghiệp trong thành phố và KCN Cát Lái. Xem bảng giá nhóm thiếc hoặc gọi 0919.955.898.